گاهی به آسمان نگاه کن(ارس سرزمین زیبائی‌ها)

علوم کتابداری ، مدیریت دانش،دانستنیها، ایران شناسی،‌جهانگردی، آموزش، تاریخ و جغرافیای جهان، سینما، ادبیات جهان، هنر، صنعت، هوا و فضا و ....

معرفی اجمالی استان آذربایجان شرقی
نویسنده : منصور داودی - ساعت ٥:٤۳ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٤ آبان ۱۳٩٠
 


استان آذربایجان شرقی بخشی از سرزمین باستانی ماد است تا روزگار اسکندر و جانشینان وی آذربایجان را بخشی از ماد یا ماد کوچک می نامیدند. لیکن در زمان اسکندر مقدونی بر ایران در سال (331 ق.م) سرداری بنام آتور پات یا آتروپاتن که شهربان منطقه ماد کوچک بود در این سرزمین قیام کرد و آنگاه با انعقاد عهدنامه ای از واگذاری آذربایجان به دست یونانی ها جلو گیری نمود و اسکندر بدین شرط که آتروپات خود را تابع امپراتوری وی بداند اورا در آنجا باقی گذارد. پس از مرگ اسکندر که خونریزی در بین جانشینان وی در گرفت ، آتروپات به حکمرانی این منطقه رسید و به پاس خدمات وی از جلوگیری اعمال نفوذ بیگانگان در این منطقه ماد کوچک را بنام سردار آتروپات خواندند و سپس به اسامی مختلف ، آذر بادگان و آذرآبادگان معروف شد.
در روزگار ساسانیان آذرپاتکان یکی از ایالات مهم ایران وبه قول یونانیهاساتراپ نشین بوده که به علت وجود آتشکده معروف آذر گشسب و آتشکده های دیگر ، بنام آذربایجان معروف شد.
آذربایجان در دوره اسلامی یکی از مهمترین ایالات ایران محسوب می شد و از زمان زوال ساسانیان تا امروز مرکز حوادث بسیاری بوده و نقش بزرگی در جریان تاریخ داشته است.
موقعیت استان آذربایجان شرقی
استان آذربایجان شرقی با مساحتی برابر 45481 کیلومتر مربع حدود 2.8 درصد مساحت کل کشور را داراست و از لحاظ وسعت در بین استانهای کشور در رتبه دهم قرار دارد. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری این استان دارای 19 شهرستان ، 41 بخش ، 139 دهستان و53 شهر است، که در بین استانهای کشور از لحاظ تعداد شهرستان در رتبه دوم و از لحاظ تعداد بخش، دهستان و شهر در رتبه چهارم قرار دارد.
آذربایجان شرقی در شمال غربی ایران بین مدارات 36؛/45′ و 39؛/26′ عرض شمالی و نصف النهارات 45؛/5′ و 48؛/22′ طول شرقی قرار دارد .آذربایجان شرقی در شمال در طول 200 کیلومتر با جمهوری آذربایجان و35 کیلومتر با جمهوری ارمنستان هم مرز می باشد که توسط رود مرزی ارس از آنها جدا می شود .در حال حاضر روابط همجواری با جمهوری آذربایجان از محورهای جلفا و خداآفرین وبا ارمنستان از طریق اوزال انجام می گیرد، که در این میان محور جلفا از اهمیت استراتژیک خاصی بر خوردار است. آذربایجان شرقی در غرب و جنوب غربی خود در طول 420 کیلومتر با آذربایجان غربی هم مرز می باشد . وحدت قومی وفرهنگی وجغرافیایی وپیوستگی های اقتصادی سبب شده است که این استان بیشترین سهم را در همجواری داشته باشد .این روابط از طریق 5 محور مرند- بازرگان ، مرند- خوی، شبستر- سلماس، بناب- میاندوآب و محور دریاچه ارومیه انجام می گیرد .استان زنجان نیز در طول 145 کیلومتر جنوب این استان را می پوشاند . با وجود وحدت قومی وفرهنگی وجغرافیایی بین دو استان ، وجود تهران در آنسوی محور تبریز- زنجان ، که جاذب هر گونه حرکت اقتصادی – اجتماعی در این محور می باشد، باعث شده است که روابط همجواری در طول این حدود رونق خوبی نداشته باشد. در حال حاضر دره رودخانه زنجان چای و محور میانه – زنجان تنها محور ارتباطی دواستان به شمار می رود. استان اردبیل با داشتن 400 کیلو متر مرز مشترک با شهرستانهای شرقی استان آذربایجان شرقی همسایه شرقی این استان محسوب می شود.پیوستگیهای قومی و فرهنگی واداری در استان سبب شده است که روابط همجواری درطول این حدود نیز از رونق خوبی برخوردار باشد .این روابط از طریق محورهای سراب – اردبیل ، اهر – مشکین شهر و محور مرزی حاشیه ارس انجـــــــــــام می پذیرد .
سیمای طبیعی آذربایجان شرقی ، شکل یافته هفت واحد کوهستانی و دره ها و جلگه های میان آنها می باشد. شــــمالی ترین و بزرگترین این واحدها رشته کوه قراداغ یا ارسباران می باشد ، که از دیوان داغ در منتهی ا لیه غربی استان شروع وپس از عبور از شهرستانهای مرند ، اهر، کلیبروحدودشمالی شهرستانهای شبستر و تبریز به دره رودخانه دره رود ختم می شود . دومین عارضه توپوگرافیک رشته کوه قوشا داغ می باشد که از شاخه جنوبی قراداغ منشعب شده و به سمت شرق کشیده می شود و در منتهی الیه شرقی خود به توده عظیم و آتشفشانی سبلان ختم می شود .این رشته کوه با 3150 متر ارتفاع شهرستان اهررا از شهرستانهای هریس وسراب جدا می سازد. سبلان با4811 متر ارتفاع بلندترین نقطه استان محسوب می شود و خط الراس آن مرز مشترک استانهای اردبیل وآذربایجان شرقی را تشکیل می دهد.
رشته کوه میشو و مرو چهارمین واحد کوهستانی را در غرب ومراکز استان بوجود می آورد . این رشته کوه در شمال در یاچه ارومیه توسط ارتفاعات عون بن علی و شبلی تا شمال شرقی شهر تبریز کشیده میشود و قله 3155 متری آن شهرستانهای مرند و شبستررا از هم جدا میسازد . پنجمین واحد توپوگرافیک استان رشته کوه بزقوش می باشد .این رشته کوه به همراه مجتمع آتشفشانی سهند سومین ردیف رشته کوههای شرقی استان را پس از قراداغ ، قوشا داغ و میشو بوجود می آورد که خط الراس 3303 متری آن بین شهرستانهای سراب و میانه به شمار می رود .
سهند با 3707 متر ارتفاع ششمین واحد کوهستانی ، توده عظیم آتشفشانی دیگری است که قلل زیبای آن منظر جنوبی شهر تبریز را بوجود می آورد.کوههای اربط یا تخت سلیمان هفتمین وجنوبی ترین عارضه توپوگرافیک استان می باشد که از دامنه های جنوبی سهند شروع شده وبه سمت جنوب کشیده است.
تنوع شرایط اقلیمی وآب و هوا در مناطق مختلف این استان مشخصه بارز وضعیت طبیعی آن است . استان از لحاظ اقلیمی تحت تاثیر آب و هوای مدیترانه ای قراردارد به طوری که قسمت عمده ای از آن را اقلیم نیمه خشک وسرد، مناطقی از آن را اقلیم نیمه مرطوب سرد وقسمت دیگررا اقلیم نیمه خشک ومعتدل قرار گرفته است.