گاهی به آسمان نگاه کن(ارس سرزمین زیبائی‌ها)

علوم کتابداری ، مدیریت دانش،دانستنیها، ایران شناسی،‌جهانگردی، آموزش، تاریخ و جغرافیای جهان، سینما، ادبیات جهان، هنر، صنعت، هوا و فضا و ....

حقوق کودکان
نویسنده : منصور داودی - ساعت ۱٢:٤٦ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱ آبان ۱۳٩٠
 

....


¨      صندوق کودکان سازمان ملل متحده (یونیسیف )در جمهوری اسلامی ایران طی هشت سال گذشته از طریق همکاری با وزارت بهداشت ،درمان وآموزش پزشکی فعالیت های چشمگیری در زمینه ی بهداشت مادر وکودک داشته است .این فعالیت ها شامل حمایت از گسترش شبکه های بهداشتی ،درمانی کشور ،تغذیه با شیر مادر ،مبارزه با بیماری های اسهالی ایمن سازی همگانی ،ثبت رشد کودکان ،تغذیه کنترل بیماری ها ومبارزه با بیماری های حاد تنفسی بوده است

¨      ضمنا یونیسیف از طریق همکاری با سازمان بهزیستی کشور ومراکز خیریه مانند موسسه ی معلولین کهریزک توانسته است در جهت بهبود وضعیت کودکان معلول وپیشگیری از معلولیت ،خدمات ارزنده ای انجام دهد .این دفتر همچنین در بازسازی شبکه های بهداشتی ،درمانی ومناطق جنگ زده وزلزله زده ی کشور ودر کمک رسانی به پناهندگان بحران خلیج فارس بسیار فعال بوده است

 

¨      یونیسیف در زمینه ی آموزشی بخصوص آموزش نسوان ،همکاری هایی با نهضت سواد آموزی کشور ووزارت آموزش وپرورش داشته است . در راستای نیل به این اهداف ،یونیسیف همواره سعی داشته است تا نسیبت به جلب توجه رهبرا ،سیاستگداران ،برنامه ریزان ورسانه های گروهی ودیگر اقشار به اهمیت موضوعات مربوطه به کودکان ونسبت به تعهد آنان در حمایت ومراقبت از کودکان کوشا باشد .

 ¨      خوشبختانه جمهوری اسلامی ایران با توجه خاص خود وتقبل تعهد در سطوح بالا ،به این مهم ارج نهاده وبا امضاءاعلامیه اجلاس سران دولت ها برای کودکان وهمچنین دستورالعمل مربوط به رفع بسیاری از کمبودهای کودکان تا سال 2000 توسط مقام محترم ریاست جمهوری موئید این امر باشد

 ¨      تعریف کودک

¨      کودک کسی است که سن او کمتر از 18 سال باشد مگر اینکه در یک کشور سن قانونی کمتر از 18 سال ،تعیین شده باشد

¨      قانون مدنی در تبصره ی ا ماده ی 1210 اعلام کرد :

¨      نگهداری ومراقبت از کودک در فقه اسلامی وقانون مدنی حضانت گویند وحضانت طفل در صورتی که پدر ومادر با یکدیگر به سر برند بر عهده ی آنان است وطبق قانون 1168 هم حق وهم تکلیف آنهاست ومی بایست از کلیه ی امکانات خود جهت پرورش ثمره ی مشترک زندگی خویش بهره برداری کنند .

 ¨      ماده1168 در مواردی که والدین کودک (طلاق) می گیرند

 ¨      در صورت جدایی پدر ومادر ،اگر کودک پسر باشد می تواند تحت حضانت مادر خود باشد وپس از آن حضانت او را به پدربسپارند ودوران حضانت مادر در مورد دختران تا هفت سالگی ست

 ¨      ماده سن بلوغ در پسر 15 سال تمام ودر دختر 9 سال .بنابرین پایان کودکی در دختران 9 سالگی وپسران 15 سالگی است .وتشخیص سن افراد در شناسنامه خواهد بود. بعد از این سن افراد می توانند هرگونه دخل وتصرفی در اموال خود نمایند ومحتاج کسب اجازه از هیچ مقام ومنسبی نمی باشند .

 ¨      ی 1169 مادر می تواند حضانت کودک را شخصا بر عهده بگیرد واز پدر هم بابت نفقه وجهی مطالبه نکند

 ¨      ودر صورت فوت پدر یا مادر طبق قانون 1171 :حضانت طفل با آنکه زنده است خواهد بود

 ¨      نگهداری وتربیت کودک عبارت اند از :تهیه منزل ،لباس ،خوراک ،وسائل معالجه ومداواوهمچنین امور آموزشی وپرورشی کودک

 

¨      قانون حمایت از کودکان بی سرپرست :

 ¨      در ماده 1353 حمایت از کودکان بی سرپرست به تصویب رسید تحت ضوابط وشرایطی خانواده ی  فاقد فرزند می توانند کودکانی را که سرپرست ندارند ،سرپرستی نمایند بدون آنکه آثار ناشی از قرابت نسبی از قبیل ارث وحرمت نکاح ایجاد شود

 ¨      ماده 2 :هدف از این سرپرستی به ممنظور تامین منافع مادی ومعنوی طفل برقرار می گردد ولی در هر حال موجبات ارث نخواهد بود

 ¨      تقاضای سرپرستی طبق ماده ی 3 قانون حمایت از کودکان می بایست مشترکا از طرف زن وشوهر تسلیم دادگاه گردد .وآنان داوطلبانه پذیرش طفل را برعهده بگیرند

 ¨      مواد اصلی پیمان نامه حقوق کودک

 کشور هایی که عضو پیمان نامه شده اند ؛تعهد کرند که حقوق کودکان را ددر همه ی زمینه ها رعایت کنند

 وچه دختر وپسر واز هر نژاد ،سن،دین ،مذهب وکشور که باشند حقوق کودک شامل آنها می شود وحقوق

 کودک باید به طور یکسان برای کودکان فقیر وثروتمند وسالم ومعمول رعایت شود باید کرد

 

¨      مواد اصلی پیمان نامه ی حقوق کودک

 مراقبت وحمایت از کودکان وسرپرستی آنان (مسئولیت پدر یا مادر وسرپرست)

 

¨      اجرا شدن حقوق کودک

 ¨      تغذیه ی مناسب ؛حق کودک است

 ¨      آموزش وپرورش رایگان برای کودک

 ¨      آزادی کودکان

 ¨      نام وملیت کودک

 ¨      پیوستن کودک به خانواده

 ¨      مشارکت ؛حق اساسی کودک

 ¨      احترام به کودک

 ¨      کمک رسانی به کودکان بی سرپرست ویا معلول

 ¨      خدمات بهداشتی ودرمانی کودک

 ¨      اعلامیه ی جهانی حقوق کودک

 ¨      نظر به اینکه اعضای ملل متحده در منشور ملل ،اعتقاد خود را به حقوق اساسی ومنزلت وارزش افراد بشر مجددا تاکید نمودند وجهت پیشبرد رشد اجتماعی وبهبود شرایط زندگی وآزادی گسترده تری مصمم گشته اند .در متن اعلامیه درج شده است که همه ی کودکان وافراد بدون در نظر گرفتن نژاد ،رنگ جنس ،زبان مذهب ،عقاید سیاسی یا سایر عقاید،اصلیت اجتماعی یا ملی ،ثروت و..مشمول حقوق وآزادی اند .

 ¨      ملل متحده در اعلامیه ی جهانی حقوق بشر تاکید نمود :

 ¨      اصل 1

 ¨      همه ی کودکان باید بدون استثنا ودر نظر گرفتن نژاد ،زبان ،رنگ،دین ،عقاید سیاسی ویا سایر عقاید منشاءاجتماعی یا ملی ،ثروت وتولد ویا ویژگی های فردی وخانوادگی و..از تمام حقوق مندرج در اعلامیه نامه برخوردار شوند .

 

¨      اصل 2

 ¨      کودکان باید از حمایت ویژه برخوردار شوند وامکانات ووسایل ضروری جهت رشد وپرورش بدنی ،فکری اخلاقی واجتماعی به نحوهای سالم وطبیعی توسط قانون ومراجع ذی بط در اختیار آنان باشد .

 ¨      اصل 3

 ¨      کودکان باید از بدو تولد صاحب اسم وملیت گردند واز امنیت اجتماعی بهره مند گردند

 ¨      اصل 4

 ¨      کودکان باید از آموزش رایگان واجباری ،حداقل در مدارج ابتدایی بهره مند گردند وامکانات بازی وتفریح ،تغذیه ،مسکن وخدمات پزشکی حمایت ومراقبت برخوردار گردند .

 ¨      کنوانسیون حقوق کودک

 ¨      باتوجه به اصول اعلام شده در منشور سازمان ملل متحده وبه رسمیت شناختن حقوق لاینفک ،مساوی ومنزلت تمام اعضای خانواده بشری زیر بنای آزادی،عدالت وصلح در جهان است

 ¨      دراعلامیه ی جهانی حقوق بشرودر میثاق بین المللی حقوق مدنی وسیاسی (خصوصا در موارد 23و24)ودر کنواسیون بین المللی حقوق اجتماعی ،اقتصادی وفرهنگی واسناد واحکام سازمان های تخصصی وبین المللی حمایت ومراقبت از کودکان ورفاه وسلامت آنان به رسمیت شناخته شده است .

 ¨      اصل 1

 

¨      از نظر این کنوانسیون منظور از کودک افراد انسانی زیر 18 سال است .مگر اینکه طبق قانون ؛سن بلوغ کمتر تشخیص داده شود

 

¨      اصل 2

 

¨      کشورهای طرف کنوانسیون تمام اقدامات لازم را جهت تضمین حمایت از کودک در مقابل تمام اشکال تبعیض ،مجازات براساس موقعیت ،فعالیت ها ابزار عقیده ویا عقاید والدین ،قیم قانونی ویا اعضای خانواده کودک به عمل خواهند آورد

 

¨      اصل 3

 

¨      تمام اقدامات مربوط به کودک که توسط موسسات رفاه اجتماعی ،عمومی ویا خصوصی،دادگاه ها ،مقامات اجرایی ویا ارگان های حقوقی انجام می شود منافع کودکان هم از اهم ملاحظات می باشد .

 

¨      اصل 4

 

¨      کشورهای طرف کنوانسیون حق ذاتی هر کودک را برای زندگی به رسمیت خواهند شناخت وحدکثر امکانات را برای بقا وپیشرفت کودکان تضمین خواهند نمود .

 

¨      اصول پیمان نامه ی جهانی کودک

 

¨      اصول پیما نامه ی جهانی حقوق کودک تعیین کننده ی اصل خط مشی یونیسیف می باشد ؛پیمان نامه ی از زمان تدوین آندرسال 1368،یکی از مقبول ترین ابزارها حقوق بشر در سراسر جهان بوده است

 

¨      به جز سومالی ایالات متحده ی آمریکا ،کلیه ی کشورهای جهان پیمان نامه ی حقوق کودک را به تصویب رسانند .تصویب این پیمان نامه بدین معناست که دولت ها موظف به حمایت واحقاق حقوق کودکان می باشند ودر صورت مشاهده ی تخلف ،در برابر جامعه ی بین الملل مسئول شناخته می شوند .

 

¨      جمهوری اسلامی ایران نیز،پیمان نامه ی جهانی حقوق را در سال 1373به تصویب رسند واز آن زمان مشارکت فعالی در اجرای برنامه هایی جهت بهبود وضع کودکان در برخی از مناطق اولویت داده شده.داشته است .

 

¨      برنامه ی پنج ساله ی یونیسیف

 

¨       رشد وتکامل یکپارچه ی کودکان خردسال  :هدف از این برنامه حمایت واحقاق حقوق کودکان زیر پنج سال برای برخورداری ،از شناسنامه، سلامت،تغذیه ومراقبت های دوران خوردسالی ودر کنار آن کسب اطمینان از به وجود آمدن سیاست های ملی در خصوص دوران خوردسالی .امکان ثبت تولد تمامی کودکان متولد شده ،بخش مهمی از پیمان نامه ی جهانی حقوق کودک وزیربنای برنامه ریزی منطقه ای برای احقاق سایر کودکان خواهد بود

 

¨      برنامه آموزش دختران وتوانمندسازی زنان :هدف از این برنامه توانمندسازی زنان وایجاد آموزش اولیه برای دختران 6تا12 سال از طریق کاهش نابرابری ها در شهرستان های منتخب است .باایجاد مدرسه واستفاده از آن در اهداف آموزشی ،دستاوردهای یادگیری وآموزش مهارت های یادگیری به میزان قابل توجه ای بهبود خواهد یافت

 

¨      برنامه ی اچ آی وی /ایز وخدمات دوستدار نوجوان :هدف از این برنامه حمایت از طرح پیشگیری از گسترش ایز در میان دختران وپسران 6تا18 سال در مدرسه واجتماع می باشد که از طریق ارتباطات آموزش وایجاد خدمات در جهت رفع نیاز های آنان صورت می گیرد .

 

¨      برنامه ی حمایت از کودکان :به منظور حمایت ازکودکان ونوجوانان در کلیه سنین در خانه ،مدرسه واجتماع اجرا می شود انجام اصلاحات قانونی وسیاست گذاری وپیشگیری از کودک آزاری دو جزءمهم می باشند وهدف از این برنامه تقویت ظرفیت هایافرادی که باکودک سر وکار دارندوبا توجه به پیمان نامه جهانی حقوق کودک ؛این افراد مسئولین قوه ی قضاییه ،پلیس وسازمان ها و..می شوند

 

¨      دستاورده های مورد انتظار در مناطق

 

¨      1)ثبت تولد کودکان در سه ماه اول پس از تولد وصدور شناسنامه 90%کودکان را در مناطق اولویت داده شده است

 

¨      2)50%کودکان بین 3تا5 سال در مهدکودک ها منطقه ای ثبت نام شوند

 

¨      3)سوءتغذیه ی نسیبی  کودکان وکمبودآهن بین کودکان دختر وپسر زیر 5سال

 

¨      4)75 %از پسران ودختران 10 تا18 سال به اطلاعات ،دانش ومهارت های چگونگی حفاظت در برابر ویروس اج آی وی وایز دسترسی داشه باشند

 

¨      5)خدمات دوستدار نوجوان وسیاست های ملی مناسب

 

¨      6)میانگین تعداد دخترانی که دوره ی ابتدایی را تمام می کنند

 

¨      7)دستورالعمل های رفتاری حمایت از حقوق کودکان که شامل حمایت در برابر تنبیه بدنی بوده ومی تواند توسط معلمان ،مددکاران ،مربیان بهداشت وامدادرسانان وضع واجرا گردد .

 

¨      دستاوردهای مورد انتظار در سطح ملی

 

¨      1)سیاست آموزش دختران

 

¨      2)استراتژی ارتباط ملی مبارزه با کودک آزاری وخطوط تلفنی یاری کودک

 

¨      3)به منظور جمع آوری اطلاعات وبرنامه ریزی در زمینه ی مشارکت کودکان وسیاست های ملی تدوین شده واین سیاست ها به مقامات کشوری ،استانی وشهرستان ها اعلام شود .

 

¨      4)واکنش های سریع وطولانی مدت به فاجعه های طبیعی وتاثیر آن بر روی کودکان تحلیل شده ویافته ها به صورت دستور العمل وخط مش در سطح وسیعی توزیع شود .

 

¨      حقوق کودک براساس قانون اساسی

 

¨      ماده ی 25 زیر نظر گرفتن موقعیت کودک

 

¨      اگر سرپرستی کودکی به خانواده ای سپرده می شود .دولت موظف است که پس از تحقیق کافی،خانواده ی مناسب برای کودک انتخاب کند وبعد از آن هم مرتب شرایط کودک را زیر نظر داشته باشد .

 

¨      ماده ی 26 کودکان باید بیمه باشند

 

¨      این حق شما کودکان است که در تمام دوران کودکی از خدمات بیمه اجتماعی برخوردار باشید 

 

¨      ماده ی کودکان باید در شرایط خوبی زندگی کنند 27

 

¨      همه ی کودکان حق دارند از شرایط خوب زندگی برخوردار باشند تا فرصت شکوفایی توانایی ها ورشد جسمانی ،ذهنی ،معنوی ،اخلاقی واجتماعی برای آنان فراهم شود .

 

¨      ماده ی29 آموزش ارزش ها

 

¨      هدف آموزش وپرورش باید باید رشد دادن شخصیت وتوانایی های کودکان آن هم به کامل ترین شکل ممکن باشد وکودک را برای داشتن یک زندگی فعال در جامعه ی ،آماده سازد

 

¨      ماده ی 30 همه ی کودکان باید امکان بازی کردن داشته باشند

 

¨      همه کودکان حق بازی وتفریح دارند ودر حق شرکت در فعالیت های هنری ورزشی و..را دارند

 

¨      ماده ی 31 کودکان اقلیت های قومی ومذهبی

 

¨      کودکان از هر اقلیتی ،قومیومذهبی که باشند حق دارند فرهنگ خود را داشته باشند واعمال مذهبی خود را انجام دهند

 

¨      حقوق کودک براساس قانون اساسی

 

¨      ماده ی 32 کودکان را نباید به کار واداشت

 

¨      هیچ کس حق ندارد کودکان را مجبور به کارهایی کند که رشد وسلامت آنها را تهدید کند .

 

¨      ماده ی 33 مواد مخدر

 

¨      کودکان باید حمایت شوند تا در معرض استفاده از مواد مخدر قرار نگیرند ویا در تولید وتوزیع این مواد مشارکت نکنند

 

¨      ماده ی 34 سوءاستفاده ی جنسی

 

¨      دولت ها وظیفه دارند از کودکان حمایت کنند تا کسی از آنان سوءاستفاده ی جنسی نکند

 

¨      ماده ی 35 خرید وفروش کودکان جرم است

 

¨      هیچ کس حق ندارد کودکان را بدزد ویا آنها را مورد خرید وفروش قرار دهد

 

¨      ماده ی 36 از کودکان نباید  به شکل های دیگر نیز بهره کشی کرد

 

¨      کودکان باید درمقابل خر گونه بهره کشی که سلامت آنها را به خطر می اندازد مورد حمایت قرارگیرند

 

ماده ی 48 نحوه ی برخورد با کودکان قانون شکن .

 

¨      اگر کودکی به قانون شکنی متهم شد .تا وقتی گناهکاری او طبق قانون ثابت نشده است .باید بی گناه فرض شود ویا با او درست رفتار کرد وباید از مجازات شدید وتنبیه آنها خوداری کرد

 

¨      ماده ی 41 کودکان را نباید به جنگ فرستاد واز کودکان آسیب دیده باید حمایت کرد

 

¨      هیچ کودک زیر 15 سال نباید در جنگ شرکت کند ودولت ها باید در زمان جنگ از کودکان مراقبت کنند

 

¨      صندوق بین المللی اضطراری برای کودکان

 

 

 

وبا توجه به ضرورت ایجاد چنین صندوقی بین المللی حمایت از کودکان ،مطابق ماده 55 منشور

 

سازمان ملل متحده تصمیم می گیرد که :

 

یک صندوق بین المللی اضطراری برای کودکان ایجاد کند در جهت منفعت کودکان ونوجوانان کشورهایی که

 

قربانی تجاوز بوده اند به منظور کمک به وضعیت اولیه ی آنان

 

در جهت منفعت کودکان ونوجوانان کشورهایی که در حال حاضر از بازسازی وامدادرسانی سازمان ملل 

 

کمک دریافت می کنند

 

برای تامین بهداشت کودکان به طور کلی با حق اولویت بیشتر برای کودکان کشورهایی که قربانی تجاوز شده اند

 

¨      قطعنامه ی (1)57 مجمع عمومی

 

¨      11دسامبر1946یک صندوق بین المللی اضطراری برای کودکان ایجاد کرد .مجمع عمومی با تصویب قطعنامه 802 مورخ 6 اکتبر 1954 تصمیم می گیرد نام سازمان را به صندوق بین المللی کودکان نامگذاری نماید .مجمع عمومی با توجه به قطعنامه مصوب سومین اجلاس اقتصادی واجتماعی در مورد ایجاد یک صندوق بین المللی اضطراری برای کودکانی که قربانی تجاوز شده بودند خبرداد

 

¨      هزینه ی صندوق حمایت از کودکان چه طور تامین می شود ؟

 

¨      الف )دارایی های صندوق شامل

 

¨      شامل دارایی های است که اداره ی بازسازی وامداد رسانی سازمان ملل ،دولت از طریق اعطای کمک های داوطلبانه ،موسسات خیریه ،افراد یا سایر منابع در اختیار صندوق گذاشته اند .دریافت وجوه سهمیه ها وسایر کمک های مالی وتهیه ی همهی ملزومات ،کالاها ،خدمات وکوک ها فنی در جهت پیشبرد اهداف مذکور وتسهیل وهماهنگ کردن فعالیت مربوط به آن وبه طور کلی نگهداری یا انتقال هرگونه دعوی حقوقی ضروری یا مفید برای اجرای اهداف ومقاصد صندوق مجاز است

 

¨      ب )صندوق باید باموافقت دولت ها اقداماتی را برای اطمینان از استفاده وتوزیع مناسب ملزومات یا سایر دارای تهیه شده مناسب می داند اتخاذ کند

 

¨      1)ارائه ی گزارش ها راجع به استفاده از ملزومات وسایر کمک ها به صندوق

 

¨      2)تقسیم وتوزیع منصفانه وموثر کلیه ی ملزومات وکمک ها براساس نیاز وبدون تبعیض از حیث نژاد ،مذهب ،ملیت وعقاید سیاسی

 

¨      3)صندوق نباید در هیچ کشوری شروع به فعالیت کند مگر در صورت مشورت باآن کشور وتحصیل رضایت آن

 

¨      4)صندوق از کلیه ی موسسات خیریه می خواهد که فعالیت های خود را ادامه داده وبرمیزان آن بیفزایندوبا همکاری لازم

 

¨      *صنوق توسط یک مدیر اجرایی اداره می شود ومدیر با استفاده از سیاست ها که هیات مدیره مطابق اصول مقرر شده توسط شورای اقتصادی واجتماعی وکمیسیون اجتماعی وضع کرده اند صندوق را اداره می کند

 

¨      تعریف خانواده

 

¨      در قانون مدنی خانواده به عنوان یک سازمان حقوقی ویژه مطالعه نشده است رابطه ی میان زن وشوهر وتکالیفی که پدر ومادر وفرزندان در برابر هم دارند وبه طور کلی خانواده به گروهی لز اشخاص گفته می شود که در اثر قرابت یا نکاح باهم وابستگی دارند

 

¨      خانواده بیش از آنکه یک سازمان حقوقی باشد یک نهاد اجتماعی شناخته شده وممتازاست در جامعه ی امروزی اعضای خانواده از هم به ارث می برند ومکلف به انفاق بکدیگرند وبرای تامین سعادت این گروه مسئولیت مشترک دارند ومقامی جمعی آنان را رهبری می کند خانواده گروهی ست :که بدلیل قرابت یا زوجیت ؛همبستگی حقوقی واجتماعی یافته وتحت رهبری وریاست مقامی قرار گرفته است

 

¨      خانواده نخستین اجتماعی ست که بشر در آن پای می نهد ودر آنجاست که مفهوم از خودگذشتگی ووتعاون را فرا می گیرد وبرای شرکت در گروه های بزرگ تر آماده می شود وخانواده وسیله ای برای حمایت واجتماعی کردن انسان است .

 

¨      پدری که فرزندان خود را تحت حمایت وسرپرستی خود قرار ندهد معلوم است چه سرنوشتی خواهند داشت ؟

 

¨      نوزادی که در خانواده بدنیا می آید ودرآغوش پدر یا مادر پرورش می یابد دست کم در حمایت وسرپرستی کسانی ست که متعهد به پذیرفتن مسئولیت وی شده اند

 

¨      آیا دولت می تواند جانشین خانواده شود ؟واجتماع به طور مستقیم سرپرستی کودک را به عهده بگیرد ؟

 

¨      آثار طلاق نسبت به کودکان

 

¨      نگاهداری از اطفال هم حق وهم تکلیف ابوین است (ماده ی 1168) تا زمانی که پدر و مادر باهم به سر می برند باید در تربیت اولاد همدیگر را یاری نمایند واین بار را به اشتراک در دوش کشند

 

¨      قانون مدنی در این باب قانون کلی وضع کرده است ”در زمان طلاق وجدایی زن ومرد از یکدیگر ؛مادر تا دوسالگی پسر وتاسن هفت سالگی برای دختر مقدم بر پدر است وپس از آن سنین پدر حضانت طفل را  برعهده می گیرد (ماده ی 1169)ومصلحت طفل بیشتر مورد نظر است تا عواطف پدر یا مادر

 

¨      در قانون حمایت از خانواده ”به وضع اخلاقی ومالی طرفین ومصلحت اطفال در هرمورد تصمیم شایسته بگیرند (توجه به خواسته های کودک ووضع روحی او وافسردگی ولطمه برشخصیت روحی )

 

¨      ماده 12 قانون حمایت از خانواده ” (ماده 1173)در مواردی که زن وشوهر از هم طلاق می گیرند ؛دادگاه می تواند در این باره با آزادی بیشتر مصلح اندیشی کند وطفل را به کسی که از نظر مالی واخلاقی شایسته تر است بسپارد .واین آزادی به معنای خودکامگی دادرس نیست بلکه دراین حداست که برای گرفتن کودک از پدر ومادر می تواند تمام مصالح معنوی ومادی دور ونزدیک طفل را در نظر آورد ومصلحت اندیشی دادگاه در چهارچوب (عدم مواظبت اطفال ))انحطاط اخلاقی )پدر ومادر دور نمی زند ولازم نیست صحت جسمانی یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد

 

¨      ماده ی 13 حمایت از حقوق خانواده ”اختیار دادرس در رعایت همه ی مصالح وضرورت هایی که شایسته ترین فرد را برای حضانت طفل معین کند

 

¨      ماده 1169 ”حق تقدم پدر یا مادر تا جایی که صحت جسمانی یا تربیت اخلاقی طفل در نتیجه عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی کسی که حق تقدم با اوست ،به خطر نیفتد باید محفوظ بماند

 

¨      طلاق والدین وبی تکلیفی کودکان ؟

 

¨      طلاق ایقاعی است تشریفاتی که به موجب آن مرد به اذن  یا حکم دادگاه زنی را  که به طور دائم در قید زوجیت اوست رها می سازد گاهی طلاق ایاق است یعنی تنها به اراده ی مرد یا نماینده ی او واقع می شود ونیازی به موافقت زن ندارد ونوع دوم طلاق تشریفاتی است که که در صورت اختلاف باید با اذن دادگاه باشد واصل ایقاع نیز تنها با رضای مرد واقع نمی شود .ودخالت دادگاه یا تراضی مجوز واقع ساختن وثبت طلاق در محضر است

 

¨      نکته چه درخواست طلاق بازن باشد یا مرد ؛مرد باید صیغه ی طلاق را بگوید وآن را واقع سازد ودر مواری که زن درخواست طلاق دارد ؛دادگاه مرد را اجبار به طلاق می کند ونمی توان به طور مستقیم نکاح را منحل سازد

 

¨      طلاق در اسلام :مرد می تواند هرگاه بخواهد زن خود را طلاق دهد وزن نیز حق دارد در موارد خاص مانند غیبت طولانی وبی خبری از شوهر واستنکاف وعجز از او از دادن نفقه ،از دادگاه طلاق بخواهد وبه علاوه زن وشوهر می توانند بدلیل عیب یا تدلیس همسر خود نکاح را فسخ کند .در اسلام دستور داده شده است اگر بیم جدایی می رود داورانی از خانواده های طرفین انتخاب شوند تا در اصلاح بین آنان اقدام کنند وطلاق باید در حضور دو مرد عادل انجام شود ویکی از شرایط درستی طلاق اینست که زن در دوران پاکیزگی خود باشد ودر آن دوران بین زن ومرد رابطه ای نباشد وپس از وقوع طلاق نیز مرد باید تاسر آمدن وعده ؛زن را در خانه ی خویش نگه دارد ومخارج زندگی او را تامین نماید ودر این مدت نیز رجوع به نکاح هیچ تشریفاتی ندارد وشوهر می تواند دوباره زندگی زناشویی را ادامه دهد

 

¨      اطفال ؛جدا از آغوش والدین

 

¨      ماده ی 287 (نفقه )“تا زمانی که مرد وزن بهعنوان همسر باهم زندگی می کنند تامین مهاش این گروه برعهده ی شوهر است ودر قانون مدنی ؛تکلیف پدر بعد از طلاق نیز همچنان باقی می ماند وفقط در صورت فوت پدر یا ناتوانی مالی او وجد پدری مادر عهده دار نفقه ی طفل می شود

 

¨      ماده 1199و1172)وماده 12 حمایت از حقوق خانواده ”نفقه ی اولاد از عواید ودارایی مرد یا زن وهردو، حتی از حقوق بازنشستگی استیفاءخواهد گردید .بنابرین دادگاه می تواند با توجه به وضع مالی پدر ،نفقه را به عهده ی یکی از آنها با هر دو قرار دهد منتها با رعایت قانون مدنی ؛وپدر را مقدم بدارد

 

¨      محقق قمی درباره ی الزام مادر به دادن نفقه می نویسد ”هر گاه طفل از خود مالی نداشته باشد وپدر هم عاجز از انفاق باشد وجد پدر هم موثر نباشد ومادر هم ملیه وموسره باشد بر او نفقه ی اطفال واجب است

 

¨      مفاد قانون مدنی حق تقدم مادر در طفل شیر خوار”هیچ دلیل قاطعی وجود ندارد تا بتوان طفل را از آغوش مادر جدا کرد یا پدر را از سرپرستی فرزند چهاده ساله محروم کرد

 

¨      ماده 12حمایت از حقوق خانواده :اگر جد پدری از حیث پرداختن نفقه طفل مقدم بر مادر نیست ونخست هزینه ی زندگی کودک را باید پدر ومادر عهده دار شوند این حکم با عرف کنونی جامعه سازکاری بیشتر دارد ومادری که از خود درآمد کافی دارد روا نیست که هزینه ی پرورش وآموزش فرزند را بر عهده ی پدربزرگ قرار دهد واز سوی دیگر ،در برابر ولایتی که جد پدر دارد ؛تحمیل مخارج طفل نیز ناعادلانه به نظر نمی رسد

 

¨      قانون حمایت از کودکان بی سرپرست

 

قانون حمایت از کودکان بی سرپرست ”مورخ 12 فروردین 1354 نخستین گامی بود که حقوق کودکان وخانواده ها را با رعایت ضوابط اخلاقی وجلوگیری از پایمال شدن حقوق کودکان تصریح کرد .هر زن وشوهر ایرانی با توافق هم می توانند طفلی را به تصویب دادگاه وطبق مقررات قانونی سرپرستی نمایند.

 

هدف قانون گذار این بوده است :که برای کودکان بی سرپرست خانواده ی حکمی ایجاد کند وبدین وسیله آنچه را که جامعه وطبیعت از وی دریغ کرده است قانون به کودک ارزانی دارد .البته کودکان نباید وسیله ی ارضای کمبودهای عاطفی اشخاص قرار گیرند وبه عنوان جبران شکست ها ومحرومیت های طبیعی به این وآن منتقل

 

شود

 

شرایط زن ومرد برای سرپرستی از کودکان بی سرپرست عبارت اند از ”

 

ا-پنج سال تمام از تاریخ ازدواج آنان گذشته باشد واز این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند

 

2- سن یکی از زوجین حداقل 30 سال تمام باشد   3- هیچیک از زوجین مهجور نباشد

 

4- هیچیک از زوجین بیماری صعب العلاج نداشته باشد   5- هیچیک از زوجین معتاد به الکل یا مواد مخدر نباشد

 

آثار حکم سرپرستی ” فرزند خانوادگی با صدور حکم سرپرستی از طرف دادگاه آغاز می شود واز این تاریخ کودک پذیرفته شده در حکم فرزند خوانده است وزن ومرد پذیرفته بایستی ؛مانند پدر ومادر مشروع به نگهداری وتربیت کودک بپردازند وهزینه ی معاش وتحصیل او را تامین نمایند واز سوی دیگر کودک نیز وظیفه دارد که در خانه ی پدر خوانده زندگی کند وبا پاس احترام آنها را نگاهدارد

 

از کودک بی سرپرست ؛درباره ی روابط طفل وخانواده سرپرست چنین آمده است ”

 

وظایف وتکالیف سرپرست وطفل تحت سرپرستی ؛از لحاظ نگهداری وتربیت ونفقه واحترام نظیر حقوق وتکالیف اولاد ووالدین است .

 

¨      یک سئوال

 

¨      آیا قانون حمایت از کودکان بی سرپرست موجب شده است تا تکالیفی شبیه پدر ومادر .واقعی برای زوجین در باب نگهداری وتربیت از طفل بوجود آید؟ 

 

اگر منظور ایجاد قرابت حکمی وفرزند خواندگی به معنای مرسوم آن باشد طبیعی ست که این رابطه با کبر  از بین نمی رود والزام به نفاق نیز باقی می ماند وبرعکس ؛چنانچه از عنوان قانون برمی آید ،هر گاه هدف حمایت از طفل باشد وبا رسیدن به سن کبر مبنای الزامات طفل وزوجین سرپرست از بین می رود وآنان در برابر هم بی گانه اند واز جمله حکم سرپرستی از موجبات ارث نخواهد بود (ماده ی 2) ودر همه جا قانون حمایت از کودک سخن می گوید ودر هیچ حال نمی توان انسان بالغی را به فرزندی پذیرفت وبه نظر می رسد که قرائن ایجاد نوعی قرابت مجازی وناپایدار در این قانون قوی تر است.

 

¨      ماده 14“ مفاد حکم قطعی سرپرستی به اداره ی ثبت احوال ابلاغ ودر اسناد سجلی زوجین سرپرست وطفل درج وشناسنامه ی جدیدی برای طفل فقط با مشخصات زوجین سرپرست ونام خانوادگی زوج صادر خواهد شد این حکم نشان می دهد که آثار سرپرستی با رسیدن به سن رشد پایان نمی پذیرد وبه عنوان فرزند خوانده می تواند همیشه از نام پدر ومادر حکمی خود استفاده کند وبه عنوان فرزند آنان معرفی شود . بنابرین ؛نه تنها می توان ادعا کرد که تکلیف مربوط به انفاق در اثر بلوغ کودک از بین نمی رود ؛شاید بتوان گفت این الزام بین زوجین وسرپرست وفرزندان ونوه ها طفل تحت سرپرستی وجود دارد لزوم پیروی نظام حقوقی از شرع این احتمال را ضعیف  وقابل انتقاد می کند زیرا ایجاد رابطه ی قرابت بین فرزند خوانده وزن ومرد سرپرست ،به گونه ای که به سایر خویشاوندان نیز سرایت کند ؛با فقه منافات دارد وفرضا اینکه قانونگذار از آن احتراز می کند .

 

¨      پیمال شدن حقوق کودک با کارهای اجباری

 

¨      ماده ی 79 قانون اساسی شرایط کار برای کودکان ”

 

¨      بکار گماردن کودکان (افراد کمتر از 15 سال تمام )ممنوع است .

 

¨      ماده ی 8کارگری که سنش بین 15 تا 18 سال تمام باشد ،کارگر نوجوان نامیده می شود ودر بدو استخدام باید توسط سازمان تامین اجتماعی مورد آزمایش پزشکی قرار گیرد

 

¨      ماده ی 81“ آزمایش پزشکی کارگر نوجوان حداقل باید سالی یکبار تجدید شور ومدارک مربوط به پرونده استخدامی وی ضبط گردد .ویزشک دوباره با تناسب نوع کار وتوانای کارگر نوجوان اظهار نظر می کند وچنانچه کار مربوطه را نامناسب بداند کارفرما مکلف است در حدود امکانات خود شغل کارگر را تغییر دهد .

 

¨      ماده ی 82“ ساعات کار روزانه ی کارگر نوجوان ،نیم ساعت کمتر از ساعات کار معمولی کارگران است وترتیب استفاده از این امتیاز با توافق کارگر وکار فرما تعیین خواهد شد

 

¨      ماده 83 ”ارجاع هر نوع کار اضافی وانجام کار در شب وارجاع کارهای سخت وزیان آور وحمل بار با دست ،بیش از حد مجاز وبدون استفاده از وسایل مکانیکی ،برای کارگر نوجوان ممنوع است

 

¨      ماده83“ در مشاغل وکارهایی که به علت ماهیت آن یا شرایط  که کار در آن انجام می شود برای سلامتی یا اخلاق کارآموزان ونوجوانان زیان آور است ؛حداقل سن کار 18 سال تمام خواهد بود وتشخیص این امر با وزارت کا وتامین اجتماعی خواهد بود

 

¨      0”اجبار کودکان به کارهای سخت ممنوع وکار برای نوجوانان با شرایط خاص

 

¨      نتیجه گیری ؟  (حق وحقوق کودکان چیست ؟)

 

¨      کودکان ما موجوداتی معصوم ،آسیب پذیر ومتکی هستند .اما کنجکاو پرجوش وسر شار ازامیداند.د

 

¨      دوره ی خردسالی آنان باید زمانی برای شادی وبازی وصلح ،فراگیری ورویش باشد.

 

¨       آینده ی کودکان ما بر مبنای هماهنگی شکل گیرد وکودکان باید همراه با گسترش بینش وکسب تجربه ها نوبه بلوغ برسند .

 

¨      هر روزه کودکان  بیشماری گرداگرد کره ی خاکی جهان  در معرض خطراتی قرار می گیرند از جنگ وخشونت ،قربانیان گرفته تا تبعیض نژادی تهاجم واشغال بیگانه گان ،انضمام به سرزمین های دیگران ؛(بعنوان کودکان پناهنده )وآواره ،ترک خانواده وکاشانه وافرادی معلول وقربانی جنگ محسوب می شوند ومجبور به تحمل مسائلی  دشوارند وهر روزه میلیون ها کودک زیر ضربات فقر وبحران های اقتصادی – به واسطه ی گرسنگی وبی خانمانی ،بیماری های واگیر وبی سوادی ،تخریب محیط زیست – شدیدا آسیب می بینند  .

 

¨      هرروزه چهل هزار کودک بدلیل سوءتغذیه وبیماری از جمله ایز کمبود آب آشامیدنی سالم ونبود امکانات بهداشتی وپی آمد فقر وبزهکاری ومواد مخدر و..جان خود را از دست می دهند .شرایط کار سخت وطاقت فرسا برای کودکان وتنبیه بدنی وسوءاستفاده های غیر مشروع از آنان در جای خود قابل بحث وبررسی ست

 

¨      مشکلات والدین (طلاق)واز هم پاشیدگی کانون گرم خانواده ،فضای مهر ومحبت ورشد وبالندگی را از کودکانمان می رباید در چنین فضایی چگونه می توان از نونهالان بی گناه حمایت کرد ؟

 

¨      اعلامیه ی جهانی حقوق کودک در نظر دارد

 

¨      1) ما در اولیل فرصت نسبت به تصویب قانون واجرای کنوانسیون حقوق کودک اقدام خواهیم کرد برنامه ی گسترش اطلاعات پیرامون حقوق کودک باید جهانی شود .

 

¨      2)برای اقدامات ملی وبین المللی جهت توسعه ی سلامت کودکانمان ،مراقبت های بارداری وکاهش مرگ ومیر کودکان ونوزادان در کلیه ی کشورها ؛تامین آب آشامیدنی سالم در کلیه ی جوامع وبرای تمام کودکان ودسترسی همگان به بهداشت اقدام خواهیم نمود

 

¨      3)از طریق امکاناتی به منظور ریشه کنی گرسنگی ،سوءتغذیه وقحطی ما درراستای رشد وتوسعه ی بهینه ی کودک در دوره ی طفولیت  فعالیت کرده ومیلیون ها کودک را از تحکل مسائلی دردناک رها خواهیم ساخت .

 

¨      4)در راستای احترام به نقش خانواده ،ما درتامین معاش کودکان خواهیم کوشید واز مساعدت والدین وسایر خدمتگذاران واجتماعات محلی در زمینه ی پرورش ومراقبت از کودکان از اولین مراحل طفولیت تا بلوغ حمایت به عمل خواهیم نمود وخصوصا کودکان بی سرپرست وجدا از خانواده

 

¨      5)ما در اجرای برنامه ها خواهیم کوشید که بی سوادی را کاهش داده وامکانات آموزشی را در دسترس تمام کودکان ؛بدون در نظر گرفتن خاستگاه اجتماعی وجنسیت قرار داده وکودکان رابرای اشتغال مولد وفرصت های آموزشی مفید در تمام طول زندگی برخوردار خواهیم نمود .

 

¨      6)کودکانی که در شرایط دشوار زندگی قرار دارند (کودکان قربانی آپارتاید واشغال خارجی )ایتام وکودکان خیابانگرد وکودکان کارگر وکودکان مهاجر آواره وقربانیان مصائب طبیعی وبشر ساخته ؛کودکان معلول وتحت ستم وآنان که از محرومیت اجتماعی رنج می برند وگرفتار بهره کشی هستند وما در راستای حمایت ویژه از تمام کودکان (از خردسال واشتغال غیر قانونی) آنان گرفته  تا مسائل دیگر اقدام خواهیم نمود .

 

¨      در ادامه (اعلامیه ی جهانی حقوق کودک در نظر دارد )

 

7)در جریان تعلیم وتربیت کودکان ،ما ارزش های صلح دوستی وحست تفاهم ومبادله ی افکار را تشویق وترویج خواهیم دا د وحتی در مناطق آشوب زده باید نیاز های ضروری کودکان وخانواده ها به عمل آید ودر شرایط تداوم جنگ وخشونت ،ما خواهان آن هستیم که دوره های آرامش وگشایش راهروهای مجاری ویژه ی کمک رسانی به منظور تامین منافع کودکان رعایت شود .

 

8)ما در رستای مبارزه ی جهانی علیه فقر ؛آسیب پذیری ونیازهای خاص کودکان در کشورهای در حال توسعه وبه ویژه توسعه نیافته اقدام خواهیم نمود .

 

9)همچنین اقداماتی در جهت تقویت نقش اجتماعی زنان ؛ما مشوق برنامه ریزی مسئولانه جهت تنظیم خانواده ،فاصله گذاری بین زایمان ،تغذیه با شیر مادر وسلامت مادر وکودک در نظر خواهیم داشت .

 

10)ارتقای سلامت وتغذیه ی کودکان نه تنها اولین وظیفه ،بلکه از جمله وظایفی ست که در برنامه ی بهداشت وسلامت خانواده ها باید گنجانده شود زیز ضعف وگرسنگی منشاء بسیاری از آسیب ها ورفتارهای ضد اجتماعی ست (دزدی،تهاجم ،پرخاشکری ،اعتیاد ،........)

 

¨      ما در راستای اقداماتی مشترک به منظور حفاظت ار محیط زیست در تمام سطوح فعالیت خواهیم نمود

 

اما تحقق رشد وتوسعه از طریق اقدامات ملی وهمکاری های بین المللی محتاج پیشبرد این همکاری در تمام کشورهاست چنین امری به انتقال منابع بیشتر به کشورهای در حال توسعه وهمچنین نرخ مبادله مساعدتر وآزادسازی گسترده تجارت وتمهیدات در زمینه ی کاهش فشار بار دیون خارجی نیاز دارد .در راستای تلاش همگانی برای بهبود وضعیت کودکان ،ما همچنین خواهان مشارکت نظام سازمان ملل متحده ونیز سازمان بین المللی منطقه ای هستیم

 

¨      خلاصه بحث

 

¨      (حقوق کودکان )اقدامات مشخص برای رشد وحمایت کودک

 

¨      اقدامات مشخص برای بقاءحمابت ورشد کودکان :

 

¨      - کنوانسیون حقوق کودک

 

¨      - سلامت کودک (خوراک وتغذیه )

 

¨      - نقش زنان ،سلامت مادروتنظیم خانواده

 

¨      - نقش خانواده (حمایت ومراقبت از کودک )

 

¨      - آموزش اولیه وسواد آموزی

 

¨      - کودکان در شرایط به ویژه دشوار (حمایت از کودکان در دوران جنگ ودرگیری مسلحانه)

 

¨      - کودکان ومحیط زیست سالم

 

¨      - رفع فقر وتجدید رشد اجتماعی

 

¨      - کاهش نرخ مرگ ومیر کودکان

 

¨      - کاهش نرخ مرگ ومیر مادران باردار (دسترسی به امکانات بهداشتی سالم )

 

¨      دسترسی همگان به آب آشامیدنی سالم ومطمئن وامکانات بهداشتی ودفع فضولات

 

¨      خلاصه ی بحث

 

¨      اهداف تکمیلی (در سطح ملی وبین المللی )

 

¨      الف )سلامت وآموزش زنان

 

¨      (1) توجه خاص نسبت به بهداشت وتغذیه ی دختران وزنان باردار وشیرده

 

¨      (2)دسترسی کلیه ی زوجین به اطلاعات وخدمات ضروری برای قبل از ازدواج وتولد کودک سالم

 

¨      (3)دسترسی کلیه زنان بادار به مراقبت هاب پیش از زایمان وموراد حاملگی پر خطر وفوریت های زایمان (دسترسی همگان به آموزش وبه ویژه دختران وزوج های جوان قبل ازازدواج و باروری )

 

¨      تغذیه

¨      (1)کاهش سوءتغذیه شدید ونیز معتدل در میان اطفال زیر 5 سال

¨      (2)ثیت وزن وکنترل مرتب رشد کودک  (قادر ساختن زنان به تغذیه نوزاد با شیر مادر در شش ماه اول پس از تولد )

¨      سلامت کودک

¨      (1)ریشه کنی بیماری فلج اطفال  وامحاءابتلا به کزاز پس از تولد وکاهش نود درصد موارد مبتلا

 

¨      (2)حفظ سطح بالایی از پوشش برنامه های واکسیناسیون برضد بیماری سرخک ،آبله ،سیاه سرفه و کاهش موارد ناشی از مرگ مادر وکودک دراثر نبودن امکانات بهداشتی وخدمات اولیه 

¨      کودکان حق زندگی کردن دارند وتحت هیچ شرایطی نمی توان آنان را از این حق خدادادی ،محروم کرد  

منابع

بیگ زاده – ابراهیم :

حقوق سازمان های بین المللی

انتشارات مجد

کاتوزیان ناصر

حقوق مدنی خانواده (جلد اول)

حقوق خانواده اولاد (جلد دوم)

انتشارات بهمن برنا 1387-1375

عبادی شیرین

نگاهی به مسائل حقوقی کودک

انتشارات روشنگران

پیمان نامه جهانی حقوق کودک

بروشور وکتابچه ها (یونیسیف ایران)

خ دکتر شریعتی –خ قبا پلاک 216